Audyt energetyczny przedsiębiorstwa

Ustawowy obowiązek dla dużych firm (i nie tylko)

Czy Twoja firma zatrudnia powyżej 250 pracowników lub przekracza 50 mln EUR rocznego obrotu albo 43 mln EUR sumy bilansowej? Jeśli tak, to już teraz masz ustawowy obowiązek przeprowadzenia audytu energetycznego przedsiębiorstwa (inaczej zwanego audytem EED) co cztery lata. Jego niedopełnienie grozi karą finansową nakładaną przez Prezesa URE – do 5% przychodu osiągniętego w poprzednim roku podatkowym. Dla dużej firmy to realna kwota liczona w milionach złotych.

Ale audyt EED to nie tylko obowiązek do odhaczenia. Kompleksowa analiza zużycia energii w całej firmie – od procesów produkcyjnych po budynki i transport – często ujawnia obszary, w których można trwale obniżyć koszty operacyjne. Firmy, które traktują audyt poważnie, wychodzą z niego z konkretną listą działań, wyliczonym zwrotem z każdego z nich i jasną ścieżką działań w kierunku oszczędności energii i pieniędzy.

Uwaga: zbliżają się istotne zmiany przepisów

Dyrektywa unijna 2023/1791 (implementowana projektem ustawy UC77, obecnie w toku legislacyjnym) rozszerzy obowiązek audytu poza dotychczasowe kryterium wielkości firmy. Nowe kryteria oparte będą na zużyciu energii:

Planowane zmiany wprowadzą też nowy obowiązek: firmy objęte audytem będą musiały opracowywać plan działania w zakresie efektywności energetycznej jako część sprawozdania z działalności. Jeśli nie wiesz, czy nowe przepisy będą dotyczyć Twojej firmy – sprawdzimy to.

Co obejmuje audyt energetyczny przedsiębiorstwa (EED)?

Audyt analizuje wszystkie nośniki energii w firmie: energię elektryczną, ciepło, gaz, paliwa do transportu oraz – w zakładach produkcyjnych – paliwa procesowe. Przegląd musi obejmować co najmniej 90% całkowitego zużycia energii związanego z działalnością firmy. Szczegółowej ocenie podlegają:

procesy technologiczne i linie produkcyjne - zużycie energii na poszczególnych etapach produkcji
systemy pomocnicze - sprężone powietrze, chłodnictwo, HVAC, oświetlenie
nieruchomości - budynki administracyjne, hale produkcyjne, magazyny
transport - jeśli stanowi istotny udział w zużyciu energii firmy

Dla wybranych obszarów identyfikujemy przedsięwzięcia poprawiające efektywność energetyczną – z obliczonymi oszczędnościami, kosztem wdrożenia i okresem zwrotu z inwestycji.

Jak wygląda proces?

Zebranie danych

1-2 tygodnie

Faktury za energię, umowy z dostawcami, dane z liczników, dokumentacja techniczna obiektów i instalacji.

Wizja lokalna

1-3 dni na obiekt

Oględziny hal produkcyjnych, budynków, instalacji i systemów pomocniczych. Rozmowy z osobami odpowiedzialnymi za energię i procesy technologiczne.

Analiza i obliczenia

2-4 tygodnie

Szczegółowa analiza zużycia energii w każdym obszarze. Identyfikacja strat i potencjału oszczędności dla każdego nośnika energii.

Opracowanie rekomendacji

1-2 tygodnie

Lista przedsięwzięć poprawiających efektywność energetyczną z obliczonymi oszczędnościami, kosztami wdrożenia i czasem zwrotu.

Raport końcowy i zawiadomienie URE

2-5 dni

Dokumentacja zgodna z wymaganiami ustawy. Przedsiębiorca ma obowiązek zawiadomić Prezesa URE w ciągu 30 dni od zakończenia audytu, nie później niż do 31 grudnia roku obowiązkowego.

Jak często i od kiedy liczyć termin?

Obowiązek powtarza się co 4 lata – licząc od daty zakończenia poprzedniego audytu. Dla firm, które przeprowadziły audyt w 2021 roku, kolejny przypadał w 2025 roku.

Jeśli firma dopiero osiągnęła status dużego przedsiębiorstwa – obowiązek powstaje z chwilą spełnienia kryteriów i powinien być zrealizowany bez zbędnej zwłoki. Ustawa nie przewiduje okresu przejściowego dla nowych dużych przedsiębiorców.

Po wejściu w życie nowelizacji (projekt UC77) firmy, które znajdą się w nowej grupie zobowiązanych ze względu na zużycie energii powyżej 10 TJ, będą musiały przeprowadzić pierwszy audyt do 11 października 2026 roku. Kolejne – co 4 lata od tej daty. Termin ten wynika z planowanej daty implementacji dyrektywy 2023/1791 – ustawa nie jest jeszcze uchwalona, jednak data graniczna jest już w praktyce przyjmowana przez rynek jako pewna.

Pozostałe audyty

Nie wiesz, czy Twoja firma podlega obowiązkowi
lub kiedy mija Twój termin?
Wypełnij formularz, odpiszemy w ciągu jednego dnia roboczego.

Często zadawane pytania (FAQ)

Czy małe i średnie firmy muszą robić audyt EED?

Na podstawie aktualnie obowiązujących przepisów – nie. Obowiązek dotyczy wyłącznie dużych przedsiębiorstw. Jednak planowana nowelizacja ustawy (projekt UC77) wprowadzi nowe kryterium oparte na łącznym zużyciu energii ze wszystkich nośników – próg 10 TJ rocznie (ok. 2 778 MWh prądu, gazu, ciepła i innych mediów łącznie). Jeśli Twoja firma przekracza ten poziom zużycia, prawdopodobnie zostanie objęta obowiązkiem audytu niezależnie od liczby pracowników czy obrotów. Przepisy nie są jeszcze uchwalone – ale warto sprawdzić swoje zużycie już teraz.

Czy wdrożenie rekomendacji z audytu jest obowiązkowe?

Obecnie – nie. Ustawa wymaga przeprowadzenia audytu i złożenia raportu do URE, natomiast nie nakazuje wdrożenia wskazanych usprawnień. Planowana nowelizacja (projekt UC77) zmienia jednak to podejście: firmy objęte obowiązkiem audytu będą musiały opracowywać i opublikować na swojej stronie internetowej plan działania w zakresie efektywności energetycznej jako wyodrębnioną część sprawozdania z działalności do 45 dni od otrzymania audytu. Obowiązek wdrożenia konkretnych działań nadal nie wynika bezpośrednio z przepisów – ale obowiązek planowania i raportowania już tak.

Czy audyt EED można połączyć z audytem termomodernizacyjnym?

Tak, jeśli zakres obejmuje budynki. Dane zebrane podczas audytu EED mogą być częściowo wykorzystane przy przygotowaniu audytu termomodernizacyjnego – co pozwala zaoszczędzić czas i ograniczyć koszty obu opracowań.

Co grozi za brak audytu?

Prezes URE może nałożyć karę pieniężną do 5% przychodu osiągniętego w poprzednim roku podatkowym. Ustawa nie przewiduje minimalnej kwoty – jej wysokość zależy od oceny URE i okoliczności naruszenia. Planowane przepisy (projekt UC77) utrzymują ten mechanizm sankcji bez zmian.